भोगी संक्रांती: महत्व, पूजा विधी, परंपरा आणि FAQ
भोगी संक्रांती हा मकर संक्रांतीचा पहिला दिवस असून, तो मुख्यतः दक्षिण भारतात (तमिळनाडू, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा) आणि महाराष्ट्रात उत्साहाने साजरा केला जातो. हा शेतकऱ्यांच्या पीक कापणीचा उत्सव असून नवीन वर्षाची सुरुवात आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. २०२६ मध्ये भोगी संक्रांती १३ जानेवारी रोजी साजरी होईल.
भोगी संक्रांतीचे सौंदर्य आणि परंपरा
या दिवशी जुन्या वस्तू जाळून नकारात्मकता दूर केली जाते आणि नवीन सुरुवात केली जाते. कुटुंब एकत्र येऊन आनंद साजरा करतात.
भोगीची अग्नी प्रज्वलन परंपरा
भोगी संक्रांतीचे महत्व आणि इतिहास
‘भोगी’ हा शब्द ‘भोगम’ (संपत्ती, सुख) पासून आला आहे. हा उत्सव इंद्र देवतेच्या पूजेसाठी समर्पित आहे. शेतकरी आपल्या पिकांचा आभार मानतात. जुन्या वस्तू जाळणे हे नकारात्मक ऊर्जा नष्ट करण्याचे प्रतीक आहे.
महाराष्ट्रात भोगीला विशेष स्थान आहे – अग्नी प्रज्वलन, तीळगूळ वाटणे आणि कुटुंबीय एकत्र येणे.
भोगी कशी साजरी करावी?
- सकाळी लवकर उठून घराची स्वच्छता
- तेल-हळद स्नान
- जुन्या वस्तू जाळणे (भोगी अग्नी)
- रांगोळी काढणे
- तीळगूळ, पोंगल, ऊस खाणे
- नवीन कपडे घालणे
सुंदर रांगोळी डिझाईन्स
भोगी संक्रांती पूजा विधी (Step by Step)
- सूर्योदयापूर्वी उठा, तेल-हळद स्नान करा
- घर आणि पूजा स्थळ स्वच्छ करा
- सुरक्षित जागी भोगी अग्नी प्रज्वलित करा
- दिवा, फुले, हळद-कुंकू, नारळ ठेवा
- इंद्र देवतेची पूजा: “ॐ इंद्राय नमः” मंत्र
- गोड पोंगल, फळे, ऊस अर्पण करा
- कुटुंबीयांना प्रसाद वाटा
पूजा आणि पारंपरिक पदार्थ
भोगी संक्रांतीसाठी विशेष पदार्थ
या दिवशी तीळगूळ लाडू, साखर पोंगल, खारट पोंगल, ऊस आणि फळांचा आस्वाद घेतला जातो.
FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- भोगी संक्रांती कधी येते?
- सामान्यतः १३ किंवा १४ जानेवारीला. २०२६ मध्ये १३ जानेवारी.
- भोगीचे मुख्य प्रतीक काय?
- जुन्या वस्तू जाळून नवीन सुरुवात.
- पूजा कोणाची होते?
- मुख्यतः इंद्र देवता आणि सूर्य देवता.
- भोगीला काय खाल्ले जाते?
- तीळगूळ, पोंगल, ऊस, फळे.
भोगीच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा! नवीन वर्षात सुख, समृद्धी आणि आनंद येवो!
