महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री: सुनेत्राताई पवार यांचा सविस्तर राजकीय प्रवास

मुंबई, १ फेब्रुवारी २०२६ — महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात एक महत्त्वपूर्ण घटना नोंदली गेली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या (एनसीपी) पाठिंब्याने श्रीमती सुनेत्राताई पवार यांनी मुंबईतील लोकभवनात उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. राज्याच्या इतिहासात या पदावर विराजमान होणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या असून, महिलांच्या राजकीय प्रतिनिधित्वाच्या दृष्टीने हा टप्पा विशेष मानला जात आहे.

नेतृत्वाची पार्श्वभूमी

सुनेत्राताई पवार या माजी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या पत्नी आहेत. बारामतीजवळ झालेल्या विमान अपघातात अजित पवार यांचे निधन झाल्यानंतर राज्यात नेतृत्वाची पोकळी निर्माण झाली होती. या परिस्थितीत पक्षाच्या विधिमंडळ गटाने बैठक घेऊन सुनेत्राताईंवर नेतृत्वाची जबाबदारी सोपवली. ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी त्यांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला आणि तो सर्वानुमते मंजूर करण्यात आला.

सामाजिक कार्यातून उभारलेली ओळख

राजकारणात सक्रिय होण्यापूर्वी सुनेत्राताई अनेक वर्षे सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत होत्या. बारामती परिसरात महिला सक्षमीकरण, स्वयं-सहायता बचत गट, जलसंवर्धन प्रकल्प, ग्रामीण आरोग्य शिबिरे आणि शिक्षणविषयक उपक्रम राबविण्यात त्यांचा मोठा सहभाग होता. ग्रामीण महिलांना आर्थिक स्वावलंबनासाठी प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन देण्याचे कार्य त्यांनी सातत्याने केले.

निवडणूक आणि संसदीय अनुभव

२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी बारामती मतदारसंघातून उमेदवारी दिली. निवडणुकीत पराभव झाला असला तरी त्यांच्या संघटन कौशल्याची दखल घेत त्यांची राज्यसभेवर निवड करण्यात आली. राज्यसभेत त्यांनी महिला कल्याण, ग्रामीण विकास आणि अल्पसंख्याक योजनांबाबत सक्रिय भूमिका बजावली.

उपमुख्यमंत्री म्हणून सोपविण्यात आलेली खाती

• राज्य उत्पादन शुल्क विभाग – महसूल वाढ व बेकायदेशीर व्यवहारांवर नियंत्रण
• क्रीडा व युवक कल्याण – ग्रामीण भागात क्रीडा सुविधा व प्रशिक्षण केंद्रे
• अल्पसंख्याक विकास – शैक्षणिक व आर्थिक योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी

या विभागांमुळे राज्यातील सामाजिक आणि आर्थिक विकासाला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

शपथविधी सोहळा

लोकभवनात आयोजित शपथविधी सोहळ्यात राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांनी त्यांना पद व गोपनीयतेची शपथ दिली. या कार्यक्रमाला मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, मंत्रिमंडळ सदस्य, आमदार आणि पक्षाचे पदाधिकारी उपस्थित होते.

शपथ घेतल्यानंतर सुनेत्राताईंनी प्रशासनात पारदर्शकता, कार्यक्षमता आणि विकासाभिमुख धोरणांवर भर देण्याची भूमिका स्पष्ट केली. राज्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी काम करण्याचा त्यांनी निर्धार व्यक्त केला.

राजकीय आणि सामाजिक महत्त्व

महाराष्ट्रासारख्या मोठ्या राज्यात महिला उपमुख्यमंत्रीपदी नियुक्त होणे हा केवळ प्रतीकात्मक निर्णय नसून महिलांच्या सहभागाला बळ देणारा टप्पा आहे. त्यामुळे भविष्यात अधिक महिलांना राजकारणात नेतृत्वाच्या संधी उपलब्ध होण्याची शक्यता वाढली आहे. एनसीपीसाठीही हा निर्णय संघटनात्मक स्थैर्य राखण्यास महत्त्वाचा मानला जात आहे.

निष्कर्ष

सामाजिक कार्य, संसदीय अनुभव आणि संघटन कौशल्य यांच्या बळावर सुनेत्राताई पवार यांनी राज्याच्या सर्वोच्च नेतृत्वात स्थान मिळवले आहे. त्यांच्या कार्यकाळात प्रशासनिक कार्यक्षमता, सामाजिक न्याय आणि विकासाभिमुख निर्णयांना प्राधान्य दिले जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

लेखक: राजकुमार
वरिष्ठ पत्रकार, Moonfires.com