मथुरा – भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्मस्थानाचा इतिहास : मथुरा हे भारतातील एक प्राचीन शहर आहे. 500 बीसीचे प्राचीन अवशेष येथे सापडले आहेत, जे त्याची पुरातनता सिद्ध करतात. त्यावेळी ती शूरसेना देशाची राजधानी असायची. पौराणिक साहित्यात मथुरेला शूरसेन नगरी, मधुपुरी, मधुनगरी, मधुरा इत्यादी अनेक नावांनी संबोधण्यात आले आहे. उग्रसेन आणि कंस हे मथुरेचे राज्यकर्ते होते.
मथुरेचे केशवदेव मंदिर हे सुमारे पाच हजार वर्षे जुने अतिशय प्राचीन मंदिर आहे. कंसाच्या कारागृहात ज्या ठिकाणी भगवान विष्णूचा परात्पर अवतार श्रीकृष्णाचा जन्म देवकीच्या पोटी झाला, त्या ठिकाणी नंतर केशवदेव मंदिर बांधण्यात आले, असे सांगितले जाते. श्रीकृष्णाचे पणतू व्रज आणि व्रजनाभ यांनी राजा परीक्षित यांच्या मदतीने हे मंदिर बांधले होते. ज्याचा इतर राजांनी वेळोवेळी जीर्णोद्धार केला.
मथुरा
मथुरा हे यमुना नदीच्या काठावर वसलेले एक सुंदर शहर आहे. मथुरा जिल्हा हा उत्तर प्रदेशच्या पश्चिम सीमेवर वसलेला आहे. एटा जिल्हा त्याच्या पूर्वेस, अलिगढ जिल्हा उत्तरेस, आगरा जिल्हा आग्नेयेस, नैऋत्येस राजस्थान व पश्चिम-उत्तरेस हरियाणा राज्य आहे. मथुरा हा आग्रा विभागातील उत्तर-पश्चिम जिल्हा आहे. मथुरा जिल्ह्यात मांत, छटा, महावन आणि मथुरा हे चार तालुके आहेत आणि नांदगाव, छटा, चौमुहान, गोवर्धन, मथुरा, फराह, नौझिल, मांत, राया आणि बलदेव या 10 विकास गट आहेत.
भगवान श्रीकृष्ण
श्रीकृष्णाचा जन्म मथुरेच्या तुरुंगात झाला. वडिलांचे नाव वासुदेव आणि आईचे नाव देवकी आहे. त्या दोघांना कंसाने तुरुंगात टाकले. त्या वेळी मथुरेचा राजा कंस होता, जो श्रीकृष्णाचा मामा होता. कंसाला आकाशवाणीद्वारे कळले की त्याचा मृत्यू त्याचीच बहीण देवकीच्या आठव्या अपत्याच्या हातून होणार आहे. या भीतीपोटी कंसाने आपल्या बहिणीला आणि भावाला जन्मठेपेत डांबले होते.
श्रीकृष्णाच्या जन्मस्थानाचा इतिहास
भगवान श्रीकृष्ण ज्या ठिकाणी जन्माला आले ते तुरुंग होते. येथील पहिले मंदिर 80-57 ईसापूर्व मध्ये बांधले गेले. या संदर्भात महाक्षत्रप सौदासाच्या काळातील एका शिलालेखावरून ‘वसू’ नावाच्या व्यक्तीने हे मंदिर बांधल्याचे कळते. बरेच नंतर, दुसरे मंदिर 800 AD मध्ये विक्रमादित्यच्या काळात बांधले गेले, जेव्हा बौद्ध आणि जैन धर्माची प्रगती होत होती. हे भव्य मंदिर 1017-18 मध्ये महमूद गझनवीने पाडले होते. नंतर, महाराजा विजयपाल देव यांच्या काळात 1150 मध्ये जज्ज नावाच्या व्यक्तीने ते बांधले. हे मंदिर पूर्वीपेक्षाही मोठे होते, जे 16 व्या शतकाच्या सुरुवातीला सिकंदर लोदीने नष्ट केले होते.
![भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्मस्थानाचा इतिहास](https://moonfires.com/wp-content/uploads/2024/02/भगवान-श्रीकृष्णाच्या-जन्मस्थानाचा-इतिहास.jpg)
मथुरा – भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्मस्थानाचा इतिहास
ओरछाचा शासक राजा वीरसिंग जु देव बुंदेला याने या उध्वस्त जागेवर पुन्हा पूर्वीपेक्षा भव्य आणि मोठे मंदिर बांधले. याबद्दल असे म्हणतात की ते इतके उंच आणि प्रचंड होते की ते आग्र्याहून दिसत होते. परंतु हे देखील 1669 मध्ये मुस्लिम शासकांनी नष्ट केले, आक्रमक औरंगजेबाने १६७० मध्ये मथुरेतील भगवान केशवदेवाचे मंदिर पाडण्याचा फर्मान काढला होता. आणि जन्मस्थानाच्या अर्ध्या भागावर त्याच्या बांधकाम साहित्याचा वापर करून भव्य ईदगाह बांधण्यात आली, जी आजही अस्तित्वात आहे. या मशिदीत स्वतः औरंगजेब नमाज अदा करण्यासाठी आला होता, असे सांगितले जाते.
महामानव पंडित मदनमोहन मालवीयजी यांच्या प्रेरणेने या ईदगाहच्या मागे पुन्हा मंदिराची स्थापना करण्यात आली आहे, परंतु जन्मस्थानाच्या अर्ध्या भागावर ईदगाह आणि दुसऱ्या अर्ध्या बाजूला मंदिर असल्याने आता तो वादग्रस्त भाग बनला आहे.
मथुरा परिक्रमा
मथुरेची इतर मंदिरे
जन्मभूमीनंतर मथुरेत पाहण्यासारखी इतरही पर्यटन स्थळे आहेत:- विश्राम घाटाकडे जाताना द्वारकाधीशचे प्राचीन मंदिर, विश्राम घाट, पागल बाबा मंदिर, इस्कॉन मंदिर, यमुना नदीचे इतर घाट. , कंसाचे किल्ला, योग मायेचे ठिकाण, बलदौजीचे मंदिर, भक्त ध्रुवचे तपश्चर्येचे ठिकाण, रमण रेती इ.
मथुरेचा वाद
मथुरेतील हा वाद १३.३७ एकर जमिनीच्या मालकी हक्काशी संबंधित आहे. श्री कृष्ण जन्मस्थानभूमीकडे 10.9 एकर जमीन आहे, तर शाही इदगाह मशिदीकडे अडीच एकर जमीन आहे. हिंदू बाजू या संपूर्ण जमिनीवर आपला दावा करते. हिंदू बाजूनेही ईदगाहची रचना हटवून श्रीकृष्ण जन्मस्थान मंदिर बांधण्याची मागणी केली आहे.