सारथी संस्थेची स्थापना

सारथी संस्थेची स्थापना

दिनांक २५ जून, २०१८ मध्ये महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडवणीस यांनी मराठा आणि कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामजिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण व मानव विकास संस्था (सारथी) या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेच्या स्थापनेमागील उद्दिष्टे आणि त्याची गरज यावर विचार करताना, या दोन समाजातील लोकांच्या मागासलेपणावर आणि त्यांच्या विकासाच्या गरजांवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.

सारथी संस्थेची स्थापना करण्यामागील प्रमुख उद्दिष्ट म्हणजे मराठा आणि कुणबी समाजातील तरुणांना शैक्षणिक आणि व्यावसायिक संधी उपलब्ध करून देणे. या समाजातील अनेक विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींमुळे उच्च शिक्षण घेता येत नाही. तसेच, रोजगाराच्या संधीही कमी मिळतात. त्यामुळे या समाजाच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा करणे आणि त्यांना सक्षम बनवणे हे सारथी संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

सारथी संस्थेच्या माध्यमातून मराठा आणि कुणबी समाजातील विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, प्रशिक्षण कार्यक्रम आणि करिअर मार्गदर्शन दिले जाते. यामुळे त्यांना उच्च शिक्षण घेण्याची आणि विविध व्यावसायिक क्षेत्रांमध्ये यश मिळवण्याची संधी मिळते. यासोबतच, सारथी संस्था या समाजातील पारंपरिक शिल्पकला, कृषी, आणि लघुउद्योगांना प्रोत्साहन देते, ज्यामुळे या क्षेत्रांमध्ये रोजगाराच्या संधी वाढतात.

सारथी संस्थेच्या स्थापनेमागील गरज ही केवळ आर्थिक विकासापुरती मर्यादित नाही, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक विकासासाठीही महत्त्वाची आहे. या संस्थेमुळे मराठा आणि कुणबी समाजातील लोकांना त्यांच्या हक्कांचे आणि अधिकारांचे ज्ञान होते. तसेच, समाजातील एकात्मता वाढवण्यासाठी आणि त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी सारथी संस्था प्रयत्नशील आहे.

सारथी संस्थेचे उद्दिष्टे

‘सारथी’ संस्था महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामजिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी विविध उपक्रम राबवते. तिची प्रमुख उद्दिष्टे समाजातील तरुणांना प्रामुख्याने आर्थिक सहाय्य, शिक्षणाच्या संधी, आणि रोजगार प्रशिक्षण उपलब्ध करून देण्यावर केंद्रित आहेत.

संस्थेचे पहिले उद्दिष्ट म्हणजे तरुणांना आर्थिक सहाय्य पुरवणे. यामध्ये शिष्यवृत्ती, कर्ज सवलत यांचा समावेश होतो. आर्थिक अडचणींमुळे शिक्षणात खंड पडू नये यासाठी संस्था विविध मार्गांनी मदत करते. यामुळे विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाच्या संधी मिळतात आणि त्यांचे भविष्य घडवण्यास मदत होते.

दुसरे प्रमुख उद्दिष्ट म्हणजे शिक्षणाच्या संधी वाढवणे. ‘सारथी’ संस्था विविध शैक्षणिक उपक्रम राबवते ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाच्या संधी मिळतात. यामध्ये विविध अभ्यासक्रम, तंत्रज्ञान आधारित शिक्षण, आणि शिक्षणासाठी आवश्यक साहित्य उपलब्ध करून देणे याचा समावेश आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजातील तरुणांना स्वावलंबी बनवणे हे संस्थेचे ध्येय आहे.

तिसरे उद्दिष्ट म्हणजे रोजगार प्रशिक्षण. ‘सारथी’ संस्था विविध रोजगार प्रशिक्षण कार्यक्रम राबवते ज्यामुळे तरुणांना विविध कौशल्ये शिकता येतात. यामध्ये तांत्रिक प्रशिक्षण, उद्योजकता विकास, आणि नोकरीसाठी आवश्यक असणाऱ्या इतर कौशल्यांचा समावेश आहे. रोजगार प्रशिक्षणामुळे तरुणांना स्वावलंबनाची भावना निर्माण होते आणि ते स्वतःच्या पायावर उभे राहू शकतात.

चौथे उद्दिष्ट म्हणजे समाजातील विकासाचे मार्गदर्शन. ‘सारथी’ संस्था समाजातील विविध घटकांना विकासाचा मार्ग दाखवते. यामध्ये महिला सबलीकरण, आरोग्य सेवा, आणि सामाजिक न्याय यांचा समावेश आहे. विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून संस्था समाजाचा सर्वांगीण विकास साधण्याचा प्रयत्न करते.

सारथीच्या विविध योजना आणि कार्यक्रम

महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामाजिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी ‘सारथी’ संस्था विविध योजनांची अंमलबजावणी करते. या योजनांमध्ये शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती योजना, कौशल्य विकास कार्यक्रम, उद्योजकता प्रोत्साहन योजना आणि अनेक उपक्रमांचा समावेश आहे. या योजनांचा उद्देश समाजातील युवकांना अधिक सक्षम बनवणे आणि त्यांना विविध क्षेत्रात प्रगती करण्यास मदत करणे आहे.

शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती योजना अंतर्गत, सारथी संस्था विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक मदत पुरवते. यामध्ये इंजिनिअरिंग, वैद्यकीय, व्यवस्थापन आणि इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांचा समावेश होतो. विद्यार्थ्यांना स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी तयारी करण्यासाठी देखील मार्गदर्शन दिले जाते. यामुळे मराठा आणि कुणबी समाजातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण मिळविण्यासाठी आवश्यक ती आर्थिक मदत मिळते.

कौशल्य विकास कार्यक्रमांतर्गत, सारथी संस्था विविध व्यावसायिक कौशल्ये शिकवण्यासाठी प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करते. यामध्ये माहिती तंत्रज्ञान, यांत्रिकी, इलेक्ट्रिकल आणि इतर तांत्रिक क्षेत्रातील प्रशिक्षणांचा समावेश आहे. या कार्यक्रमांमुळे युवकांना रोजगाराच्या संधी मिळविण्यासाठी आवश्यक ती कौशल्ये प्राप्त होतात.

उद्योजकता प्रोत्साहन योजना अंतर्गत, सारथी संस्था नवउद्योजकांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मार्गदर्शन आणि आर्थिक सहाय्य पुरवते. यामध्ये व्यवसाय नियोजन, वित्त व्यवस्थापन, विपणन आणि इतर उद्योजकीय कौशल्यांचा समावेश होतो. यामुळे नवउद्योजकांना त्यांच्या व्यवसायाची स्थापना आणि वाढ करण्यासाठी आवश्यक ती मदत मिळते.

सारथी संस्थेच्या विविध उपक्रमांमध्ये आरोग्य सेवा, महिला सक्षमीकरण, कृषी विकास आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारख्या विषयांवर देखील काम केले जाते. विविध क्षेत्रांमध्ये या उपक्रमांमुळे मराठा आणि कुणबी समाजाच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळते. सारथीची ही विविध योजनांची अंमलबजावणी समाजाच्या प्रत्येक घटकाला सक्षम आणि स्वावलंबी बनवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे.

स्थापनेमागील मुख्य उद्दिष्ट्ये

मराठा ,कुणबी, मराठा – कुणबी  व कुणबी – मराठा व्यक्ती/कुटुंब (यापुढे लक्षित गट म्हणून उल्लेखित) यांचा  सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिक विकासाच्या अनुषंगाने सर्व बाबींचा अभ्यास करणे व तसे करून शासनाला त्यावरील उपाययोजना सुचविणे, छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण आणि मानव विकास संस्था (सारथी) या संस्थेची भारतातील एक दर्जेदार संशोधन, प्रशिक्षण आणि मानवी विकास संस्था म्हणून जडण-घडण करणे आणि लक्षित गटाच्या सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिक विकासासाठी विविध संशोधन प्रशिक्षण, मानव विकास व इतर कार्यक्रम हाती घेणे.

लक्षित गटांची सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी विविध सर्वेक्षण, कृती संशोधनासहित संशोधन, मूल्यमापन, रोजगार, स्वयंरोजगार, उद्योजकता, कृषी संबंधित व इतर औद्योगिक व्यवसायांची स्थापना व विकास यासाठी कौशल्य विकास प्रशिक्षण व क्षमता वृद्धी ,सांख्यिकीय माहिती (Data Banks) , ग्रंथालये , ज्ञानकोष, कृषी, सहकार क्षेत्रासह इतर अनेक अभ्यासवर्ग व समन्वयवर्ग तसेच अध्ययन संस्था, विविध क्षेत्रातील प्रशिक्षण व शैक्षणिक केंद्रे स्थापित करणे व विकसित करणे व चालवणे विद्यार्थी उद्योजक, शेतकरी व महिलांसाठी मार्गदर्शन व समुपदेशन केंद्रे सुरू करणे आणि विविध शिष्यवृत्ती अधिछात्रवृत्ती वेतनमान व पुरस्कार सुरू करणे में प्रदान करणे.

उद्दिष्टांची पूर्ति करण्यासाठी निधी उभारण्यासाठी आवाहन करणे,प्रस्ताव पाठवणे तसंच ट्रस्ट, सोसायटी, राज्य व केंद्र सरकार, सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योग, संस्था, सरकारी व निमसरकारी संस्था अथवा व्यक्ती यांच्याकडून दान, बक्षीसपत्र, वारसापत्र, अनुदान अशा सर्व प्रकारची वैध आर्थिक मदत स्विकारणे व तिचा वापर करणे.

कंपनीच्या उद्दिष्टांच्या पूर्तिसाठी स्वतः नियोजन करणे, विविध कार्यक्रम उपक्रम योजना हाती घेणे किंवा संचालक मंडळाच्या संमतीने इतर संस्था, कंपनी, सरकारी निमसरकारी संस्था या इतर खाजगी क्षेत्रातील संघटना, एजन्सी, किंवा पुवक युवती समूह / स्वयंरोजगार गट/उद्योजक यांच्या सहकार्याने किंवा त्यांच्या मार्फत किंवा त्यांना प्रोत्साहनाद्वारे विविध कार्यक्रम, उपक्रम, योजना राबवणे.

दहावी, बारावी, पदवी व पदव्युत्तर विद्यार्थ्यासाठी संवाद सूचना कौशल्य, सॉफ्ट स्किल्स, माहिती, इंग्रजीसहित इतर भाषांवर प्रभुत्व, आत्मविश्वास वृद्धी, व्यावसायिक मार्गदर्शन, समुपदेशन, कोशल्य, नैसर्गिक कल इत्यादी विविध कार्यक्रम हाती घेणे, ७. लक्षित गटांच्या सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिक विकासासाठी संशोधनाच्या संकलन आणि माहितीचे व प्रसारणासाठी शिखर संस्था म्हणून कार्यरत रहाणे.

लक्षित गटांच्या विकासासाठी कृषी क्षेत्रातील व कृषी क्षेत्रासंबंधित तसेच कृषी उत्पादनाची प्रक्रिया, सहकारी उपक्रम, प्रक्रिया, मूल्यवृद्धी, बँडींग, उर्ध्व व अधो दुवे (backward and forward linkages), मार्केटींग, निर्यात इत्यादी बाबत तसेच माती, पाणी व कृषी पिकांचे जनुक पूल (gene pool) व जैविक विविधताचे संवर्धन, इत्यादी क्षेत्रातील अशा व इतर कृषी व कृषी संलग्न क्षेत्रातील संशोधनाच्या समन्वय, सूचना माहिती व प्रशिक्षण यासाठी उत्कृष्ट केंद्र (Centre for Excellence) स्थापित करणे.

शैक्षणिक विकासासाठी सारथीचे प्रयत्न

मराठा आणि कुणबी समाजातील विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी सारथी संस्था विविध उपक्रम राबवत आहे. या उपक्रमांमध्ये विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक मदत, शिष्यवृत्ती, करिअर मार्गदर्शन आणि प्रशिक्षण कार्यक्रमांचा समावेश आहे. सारथी संस्थेने अनेक विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शिक्षणामध्ये भेडसावणाऱ्या आर्थिक अडचणी दूर करण्यासाठी शिष्यवृत्ती आणि शैक्षणिक अनुदान उपलब्ध करून दिले आहे.

सारथीच्या उपक्रमांमध्ये शैक्षणिक कार्यशाळा हाही एक महत्त्वाचा घटक आहे. या कार्यशाळांमधून विद्यार्थ्यांना विविध शैक्षणिक कौशल्ये शिकवली जातात. तसंच, करिअर मार्गदर्शन कार्यक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या भविष्यातील करिअर निवडण्यात मदत केली जाते. यामुळे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या आवडीच्या क्षेत्रात करिअर घडवण्याची संधी मिळते.

संस्थेने विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांसाठी विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रमांची सोय केली आहे. या प्रशिक्षणांमुळे विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश मिळवण्यासाठी आवश्यक ते कौशल्य आणि ज्ञान प्राप्त होते. याशिवाय, विद्यार्थ्यांना विविध शैक्षणिक साधनसामग्री आणि मार्गदर्शक पुस्तके उपलब्ध करून दिली जातात, ज्यामुळे त्यांचा अभ्यास सुलभ आणि परिणामकारक होतो.

सारथी संस्थेच्या या उपक्रमांमुळे मराठा आणि कुणबी समाजातील अनेक विद्यार्थी शैक्षणिक क्षेत्रात यशस्वी होत आहेत. या विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शिक्षणात उत्कृष्ट कामगिरी करण्यासाठी प्रेरणा आणि समर्थन मिळत आहे. त्यामुळे सारथी संस्थेचे योगदान शैक्षणिक विकासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

आर्थिक विकासासाठी सारथीची भूमिका

सारथी संस्था मराठा, कुणबी समाजाच्या आर्थिक विकासासाठी विविध उपक्रम राबवित आहे. यामध्ये सर्वात महत्त्वाचा उपक्रम म्हणजे तरुणांना आर्थिक सहाय्य देणे. या उपक्रमांतर्गत विविध शिष्यवृत्ती योजना, प्रशिक्षण कार्यक्रम आणि नोकरीच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जातात. आर्थिक सहाय्याच्या माध्यमातून तरुणांना त्यांच्या शिक्षणाच्या आणि करियरच्या गरजा भागवता येतात.

कर्ज सुविधा देखील सारथी संस्थेच्या उपक्रमांचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. मराठा, कुणबी समाजातील उद्योजकांना त्यांच्या व्यवसायाच्या सुरूवातीस आणि विस्तारासाठी कमी व्याज दराने कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते. या कर्ज सुविधेमुळे उद्योजकांना व्यवसाय वाढविण्यात मदत मिळते आणि त्यांच्या आर्थिक स्थिरतेला बळकटी मिळते.

उद्योजकता प्रोत्साहनाच्या माध्यमातून, सारथी संस्था नवनवीन व्यवसाय संधी निर्माण करण्यासाठी तरुणांना मार्गदर्शन करते. उद्योगधंद्याच्या विविध क्षेत्रांमध्ये प्रशिक्षण कार्यक्रम राबवून, नवउद्योग सुरू करण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. तसेच, वेगवेगळ्या उद्योगधंद्यातील तज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली तरुणांना त्यांच्या व्यवसायाच्या वाढीसाठी आवश्यक ती माहिती आणि कौशल्ये मिळवता येतात.

सारथी संस्थेच्या इतर आर्थिक उपक्रमांतर्गत विविध स्वयंरोजगार योजना देखील राबविल्या जातात. या योजनांमुळे मराठा, कुणबी समाजातील व्यक्तींना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक ती आर्थिक मदत मिळते. यामुळे समाजातील बेरोजगारी कमी होण्यास मदत होते.

म्हणूनच, सारथी संस्था मराठा, कुणबी समाजाच्या आर्थिक विकासासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे. त्यांच्या विविध आर्थिक उपक्रमांमुळे समाजातील तरुणांना शिक्षण, कर्ज सुविधा, उद्योजकता प्रोत्साहन आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध होतात, ज्यामुळे त्यांच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा होते.

सामाजिक विकासासाठी सारथीचे योगदान

महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामजिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी ‘सारथी’ संस्था महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे. सामाजिक विकासाच्या दिशेने सारथी संस्थेने अनेक उपक्रम हाती घेतले आहेत, ज्यामुळे समाजात एकात्मता, आरोग्य सेवा, आणि सामाजिक जागरूकता वाढविण्यात मदत झाली आहे.

समाजातील एकात्मता वाढविण्यासाठी ‘सारथी’ संस्थेने विविध कार्यक्रम राबविले आहेत. या कार्यक्रमांमुळे समाजातील लोकांना एकत्र येण्याची संधी मिळाली आहे आणि त्यांच्या विचारांमध्ये एकता आणि सहकार्याची भावना निर्माण झाली आहे. याशिवाय, संस्थेने विविध सांस्कृतिक आणि क्रीडा स्पर्धांचे आयोजन केले आहे, ज्यामुळे समाजातील युवकांमध्ये उत्साह आणि आत्मविश्वास वाढला आहे.

आरोग्य सेवांच्या क्षेत्रात ‘सारथी’ संस्थेने अनेक उपक्रम राबविले आहेत. ग्रामीण भागातील लोकांना मोफत आरोग्य तपासणी आणि उपचार सुविधा पुरविण्यात आल्या आहेत. याशिवाय, विविध आरोग्य शिबिरांचे आयोजन करून लोकांना आरोग्याच्या महत्त्वाविषयी जागरूक केले आहे. महिला आणि बालकांच्या आरोग्यासाठी विशेष योजना आखण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या आरोग्यात लक्षणीय सुधारणा झाली आहे.

सामाजिक जागरूकता वाढविण्यासाठी ‘सारथी’ संस्थेने अनेक प्रचार आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम राबविले आहेत. या कार्यक्रमांमुळे समाजातील लोकांना त्यांच्या हक्कांची आणि कर्तव्यांची जाणीव झाली आहे. विविध समस्यांवरील चर्चा आणि सल्ला शिबिरांचे आयोजन करून लोकांना त्यांच्या समस्या सोडविण्यास मदत करण्यात आली आहे. याशिवाय, पर्यावरण संवर्धनासाठीही विविध उपक्रम राबविले आहेत.

इतर कार्यक्रमांमध्ये ‘सारथी’ संस्थेने महिला सक्षमीकरण, बालविकास, आणि वृद्धांची काळजी घेण्यासाठी विशेष योजना आखल्या आहेत. या योजना समाजातील प्रत्येक घटकाला विकासाच्या प्रवाहात सामील करतात आणि त्यांचे जीवनमान उंचावतात. ‘सारथी’ संस्थेच्या या योगदानामुळे महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी समाजाचा सर्वांगीण विकास साधला जातो आहे.

सारथीच्या उपक्रमांचे परिणाम

महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामजिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी कार्यरत असलेल्या सारथी संस्थेने अनेक उपक्रम राबवले आहेत, ज्यांचे परिणाम उल्लेखनीय ठरले आहेत. या उपक्रमांमुळे तरुणांना विविध संधी मिळाल्या आहेत आणि त्यांचे जीवनमान सुधारले आहे. शिक्षणाच्या क्षेत्रात तरुणांना मार्गदर्शन, शिष्यवृत्ती आणि विविध प्रशिक्षण कार्यक्रमांमुळे करिअरच्या दृष्टीने नवीन क्षितिजे खुली झाली आहेत.

सारथीच्या शैक्षणिक उपक्रमांमुळे अनेक विद्यार्थ्यांनी शैक्षणिक यश संपादन केले आहे. संस्थेच्या मार्गदर्शनाने अनेक विद्यार्थ्यांनी राज्य तसेच राष्ट्रीय पातळीवर स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश मिळवले आहे. यातून त्यांच्या करिअरला चालना मिळाली असून, त्यांच्या कुटुंबियांचा अभिमान वाढला आहे. सामाजिक उपक्रमांच्या माध्यमातून समाजातील लोकांच्या जीवनात सकारात्मक बदल झाले आहेत. स्वयंसहाय्यता गटांच्या माध्यमातून आर्थिक स्वावलंबनासाठी मदत मिळाली आहे, ज्यामुळे महिलांनाही आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्याची संधी मिळाली आहे.

संस्थेच्या उद्योजकता विकास कार्यक्रमांमुळे अनेक तरुण उद्योजक तयार झाले आहेत. या उपक्रमांद्वारे तरुणांना व्यवसायाच्या संधी, निधी आणि तांत्रिक मदत मिळाल्यामुळे त्यांनी यशस्वी उद्योजकता साधली आहे. यामुळे समाजातील बेरोजगारीचे प्रमाण कमी झाले आहे आणि आर्थिक स्थैर्यता वाढली आहे. सारथीच्या विविध प्रकल्पांमुळे समाजात शैक्षणिक, आर्थिक आणि सामजिक प्रगती साधली गेली आहे.

सारथी संस्थेच्या या उपक्रमांमुळे मराठा, कुणबी समाजातील तरुणांना नवी दिशा मिळाली आहे. त्यांच्या यशोगाथांमुळे समाजात नवीन ऊर्जा संचारली आहे. या उपक्रमांनी समाजाच्या सर्वांगीण विकासाला चालना दिली आहे आणि भविष्यातही असेच यशस्वी प्रकल्प राबवण्याची अपेक्षा आहे.

भविष्यातील योजना आणि आव्हाने

सारथी संस्थेने महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी समाजाच्या आर्थिक, सामजिक, आणि शैक्षणिक विकासासाठी अनेक उपक्रम हाती घेतले आहेत. भविष्यातील योजनांमध्ये संस्थेने विविध प्रकारच्या कार्यक्रमांची आखणी केली आहे. आर्थिक स्थैर्य प्राप्त करण्यासाठी विशेष आर्थिक सहाय्यता योजना आणि स्वयंरोजगार प्रकल्पांचा समावेश आहे. यामुळे समाजातील तरुणांना नवीन व्यावसायिक संधी मिळतील तसेच आर्थिक दृष्ट्या स्वावलंबी बनण्यास मदत होईल.

शैक्षणिक क्षेत्रात, सारथी संस्था विद्यार्थ्यांसाठी विविध शिष्यवृत्ती आणि कौशल्य विकास कार्यक्रमांचा आरंभ करणार आहे. या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळावे आणि त्यांची स्पर्धात्मकता वाढावी हा प्रमुख उद्देश आहे. याशिवाय, उच्च शिक्षणासाठी परदेशी विद्यापीठांमध्ये प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वित्तीय सहाय्य देखील दिले जाईल.

संस्थेच्या सामाजिक विकासाच्या योजनांमध्ये आरोग्य सेवा सुधारणे, महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी विशेष कार्यक्रम, आणि ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधा विकसन यांचा समावेश आहे. आरोग्य सेवा क्षेत्रात संस्थेने मोफत आरोग्य शिबिरे, आरोग्य तपासणी आणि उपचार सेवा यांची व्यवस्था केली आहे. महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी स्वयंसेवी गटांची स्थापना आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण केंद्रांची निर्मिती ही महत्त्वाची पावले आहेत.

तथापि, या सर्व योजनांच्या अंमलबजावणीसाठी काही आव्हाने देखील आहेत. निधीची कमतरता, योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी, आणि ग्रामीण भागातील लोकांपर्यंत पोहोचणे ही प्रमुख आव्हाने आहेत. या आव्हानांवर मात करण्यासाठी सारथी संस्थेला शासन, विविध स्वयंसेवी संघटना, आणि स्थानिक समाज यांचे सहकार्य आवश्यक आहे. यामुळेच, एकात्मिक दृष्टिकोन आणि सर्वांगीण प्रयत्नांच्या माध्यमातून या उद्दिष्टांची पूर्तता होऊ शकते.

सारथी संस्थेतील चालू उपक्रमाबाबत

उपक्रम	उपक्रमाचा उद्देश	उपक्रमाचे स्वरूप	प्रशिक्षण ठिकाण	लाभार्थी संख्या	लाभार्थी पात्रता
केंद्रीय नागरी सेवा स्पर्धा परीक्षा (UPSC-CSE) पूर्व परीक्षा (Prelims)कोचिंग	महाराष्ट्र राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील लक्षित गटातील उमेदवारांना केंद्रीय नागरी सेवेतील प्रशासकीय पदावर काम करण्याची संधी मिळावी यासाठी UPSC (CSE) पूर्वतयारीसाठी कोचिंग प्रायोजित करण्यात येते.	ऑफलाईन	पुणे व दिल्ली	दर वर्षी UPSC (Civil Services) स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षणाकरिता CET व कागदपत्रे पडताळणी द्वारे एकूण 250 उमेदवारांची निवड करून पूर्व परीक्षा (Prelims) कोचिंगचे नियोजन करण्यात येते.	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला  आवश्यक आहे)2. उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4. उमेदवार हा महाराष्ट्र राज्यातील कायमचा रहिवासी असावा. 5. अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदवीधारक असावा तसेच अर्ज भरतेवेळी UPSC (Civil Services) परीक्षा देणे करिता पात्र असावा. 6. सारथी, पुणे मार्फत राबविण्यात येणाऱ्या कोणत्याही उपक्रमांचा या अगोदर लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा. 7. इतर कोणत्याही शासकीय/ निमशासकीय/खाजगी संस्थाकडून या प्रशिक्षणाकरिता लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा.
UPSC मुख्य परीक्षा तयारीकरिता आर्थिक सहाय्य उपक्रम	सारथी पुणे मार्फत UPSC पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण लक्षित गटातील उमेदवारांना UPSC मुख्य परीक्षेच्या तयारीसाठी एकत्रित एकवेळ एकरकमी  आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे.			लक्षित गटातील UPSC पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण सर्व पात्र उमेदवारांना मुख्य परीक्षेच्या तयारी साठी एकरकमी रू.50,000/- आर्थिक सहाय्य NEFT/ RTGS द्वारे अदा करण्यात येतात.	1. अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/शाळा सोडल्याचा दाखला  आवश्यक आहे) 2. उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे    प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3. उमेदवार महाराष्ट्र राज्याचा कायमचा रहिवासी असावा. 4. उमेदवाराकडे UPSC  पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण असल्याचा व  UPSC मुख्य परीक्षेस पात्र असल्याचा पुरावा असावा.
UPSC मुलाखत/ व्यक्तिमत्व चाचणी परीक्षेच्या पूर्वतयारी करिता आर्थिक सहाय्य उपक्रम	UPSC मुख्य (Mains) परीक्षा उत्तीर्ण उमेदवारांना UPSC मुलाखत/ व्यक्तिमत्व चाचणीच्या पूर्व तयारीकरिता एकवेळ एकरकमी रू.25,000/- आर्थिक सहाय्य सारथी पुणे मार्फत अदा करण्यात येईल.			मुख्य परीक्षा उत्तीर्ण उमेदवारातून पात्र ठरलेल्या लक्षित गटातील सर्व उमेदवारांना  एकरकमी रू.25,000/- NEFT/RTGS द्वारे अदा करण्यात येतात.	उमेदवाराकडे UPSC मुख्य परीक्षा उत्तीर्ण असल्याचा व UPSC मुलाखत/व्यक्तिमत्व चाचणी परीक्षेस पात्र असल्याचा पुरावा असावा.
MPSC (STATE SERVICE) स्पर्धा परीक्षेच्या पूर्वतयारीसाठी  कोचिंग उपक्रम	सारथी पुणे मार्फत महाराष्ट्र राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील लक्षित गटातील उमेदवारांना MPSC (State Services) स्पर्धा परीच्या पूर्वतयारी साठी पात्र उमेदवारांना कोचिंग देण्यात येते.	ऑनलाईन /ऑफलाईन	पुणे	दर वर्षी MPSC (State Services) स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षणाकरिता (CET) व कागदपत्रे  पडताळणी द्वारे एकूण 250 उमेदवारांची निवड करून पूर्व परीक्षेच्या कोचिंग करिता प्रवेश घेतलेल्या लाभार्थ्याचे कोचिंग शुल्क कोचिंग संस्थांना अदा केले जाते.	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/शाळा सोडल्याचा दाखला  आवश्यक आहे) 2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे    प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु.आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.उमेदवार हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमचा रहिवासीअसावा.
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगमार्फत आयोजित महाराष्ट्र अभियांत्रिकी सेवा (Maharashtra Engineering Services) स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षण	महाराष्ट्र राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील लक्षित गटातील उमेदवारांना महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत आयोजित Maharashtra Engineering Services द्वारे  विविध पदावर काम करण्याची संधी मिळावी. यासाठी कोचिंग प्रायोजित करण्यात येते.	ऑफलाईन	पुणे		1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/शाळा सोडल्याचा दाखला  आवश्यक आहे) 2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे    प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु.आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.उमेदवार महाराष्ट्र राज्याचा कायम रहिवासीअसावा.5.अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदवीधारक असावा तसेच MPSC (State Services) परीक्षा देणे करिता पात्र असावा. 6.सारथी, पुणे मार्फत राबविण्यात येणाऱ्या कोणत्याही उपक्रमांचा या अगोदर लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा. 7.इतर कोणत्याही शासकीय/निमशासकीय खाजगी संस्थाकडून या प्रशिक्षणाकरिता लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा.
महाराष्ट्र राज्यसेवा आयोग  मार्फत महाराष्ट्र न्यायिक सेवा -दिवाणी न्यायाधीश कनिष्ठ स्तर व न्यायदंडाधिकारी प्रथम वर्ग  – स्पर्धा परीक्षा कोचिंग	महाराष्ट्र राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील उमेदवारांना महाराष्ट्र राज्यसेवा आयोग मार्फत महाराष्ट्र न्यायिक सेवा – दिवाणी न्यायाधीश कनिष्ठ स्तर व न्यायदंडाधिकारी प्रथम वर्ग (CJJD & JMFC) या स्पर्धा परीक्षेच्या तयारीकरिता सारथी, पुणे संस्थेमार्फत लक्षित गटातील पात्र उमेदवारांना कोचिंग देण्यात येते.	ऑफलाईन	पुणे, मुंबई, नागपूर व औरंगाबाद	दिवाणी न्यायाधीश कनिष्ठ स्तर व न्यायदंडाधिकारी प्रथम वर्ग (CJJD & JMFC) स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षणाकरिता  (CET) व कागदपत्रे पडताळणी द्वारे एकूण 400 उमेदवारांची निवड करून पूर्व परीक्षा, मुख्य परीक्षा व मुलाखत/व्यक्तिमत्व चाचणी या तीन टप्याकरिता कोचिंगचे नियोजन करण्यात येते.	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला  आवश्यक आहे) 2. उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे   प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4. उमेदवार हा महाराष्ट्र राज्याचा  कायम रहिवासी असावा. 5. अर्जदार कोणत्याही विधी शाखेतील पदवीधारक असावा तसेच MPSC मार्फत महाराष्ट्र न्यायिक सेवा – (CJJD & JMFC) स्पर्धा परीक्षा देणे करिता पात्र असावा. 6.सारथी, पुणे मार्फत राबविण्यात येणाऱ्या कोणत्याही उपक्रमांचा या अगोदर लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा. 7. इतर कोणत्याही शासकीय/निमशासकीय खाजगी संस्थाकडून या प्रशिक्षणाकरिता लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा.
UGC-NET/CSIR-UGC-NET/MH-SET निःशुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण उपक्रम	राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील लक्षित गटातील उमेदवारांना UGC-NET/CSIR-UGC-NET/MH-SET स्पर्धा परिक्षापूर्व निःशुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण	ऑनलाईन	पुणे (ऑनलाईन)- Virtual Classroom द्वारे प्रक्षेपित	1500	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा. (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला आवश्यक आहे)2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदव्युत्तर पदवीधारक असावा तसेच UGC-NET/CSIR-UGC-NET/MH-SET परीक्षा देणे करिता पात्र असावा. 5. सारथी, पुणे मार्फत राबविण्यात येणाऱ्या कोणत्याही उपक्रमांचा या अगोदर लाभ घेतलेला नसावा /घेत नसावा. 6. इतर कोणत्याही शासकीय/निमशासकीय खाजगी संस्थाकडून या प्रशिक्षणाकरिता लाभ घेतलेला नसावा/घेत नसावा.
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाची महाराष्ट्र दुय्यम सेवा गट ब (अराजपत्रित) (पूर्व) व (मुख्य) परीक्षा – नि:शुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण	राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांकरिता महाराष्ट्र राज्यसेवा आयोग मार्फत (PSI, STI, ASO) या अराजपत्रित परीक्षेच्या तयारी साठी MPSC- महाराष्ट्र दुय्यम सेवा गट ब (अराजपत्रित) (पूर्व) व (मुख्य) स्पर्धा परीक्षेकरिता प्रशिक्षण प्रायोजित केले जाते.	ऑनलाईन	पुणे (ऑनलाईन)- Virtual Classroom द्वारे प्रक्षेपित	किमान 500	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला आवश्यक आहे)2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदव्युत्तर पदवीधारक असावा तसेच महाराष्ट्र दुय्यम सेवा गट ब (अराजपत्रित) (पूर्व) व (मुख्य) परीक्षा देणे करिता पात्र असावा.
कर्मचारी निवड आयोग (Staff Selection Commission) मार्फत आयोजित अराजपत्रित स्पर्धा परीक्षा पूर्व  नि:शुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण उपक्रम	कर्मचारी निवड आयोग मार्फत दर वर्षी 15000 ते 20000 पदांची भरती संपूर्ण देशभरात केली जाते. राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील लक्षित गटातील  विद्यार्थ्यांना योग्य प्रशिक्षण मिळून, प्रशासकीय सेवेकारिता संधी मिळावी यासाठी स्पर्धा परीक्षापूर्व नि:शुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण प्रायोजित केले जाते.	ऑनलाईन	पुणे (ऑनलाईन)- Virtual Classroom द्वारे प्रक्षेपित	किमान 1000	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला आवश्यक आहे)2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदव्युत्तर पदवीधारक असावा तसेच कर्मचारी निवड आयोग (SSC) मार्फत (CGL, CHSL, JE, CAPF, Multi Tasking Staff) या अराजपत्रित (Non Gazetted) स्पर्धा  परीक्षा देणे करिता पात्र असावा.
पोलीस भरतीपूर्व लेखी परीक्षा नि:शुल्क ऑनलाईन कोचिंग	राज्यातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा व मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील उमेदवांराना पोलीस भरतीपूर्व लेखी परीक्षा नि:शुल्क ऑनलाईन प्रशिक्षण प्रायोजित केले जाते.	ऑनलाईन	Virtual Classroom द्वारे प्रक्षेपित	किमान 5000	1.अर्जदार हा महाराष्ट्रातील मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा, मराठा-कुणबी या प्रवर्गातील असावा.  (सक्षम प्राधिकारी यांनी  निर्गमित केलेला जातीचा दाखला/ शाळा सोडल्याचा दाखला आवश्यक आहे)2.उमेदवाराच्या नावाचे सक्षम प्राधिकारी यांनी निर्गमित केलेले Non-creamy layer/ उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र/ EWS प्रमाणपत्र  आवश्यक आहे. 3.कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. आठ लाखापेक्षा जास्त नसावे. 4.अर्जदार कोणत्याही शाखेतील पदव्युत्तर पदवीधारक असावा तसेच पोलीस भरतीपूर्व लेखी परीक्षा देणे करिता पात्र असावा.

 

Official Link  :  सारथी 

 

 

राजर्षि छत्रपती शाहू महाराज

5 (1)